การออกแบบคลังบทอ่าน

คลังบทอ่านที่สร้างขึ้นนี้ประกอบด้วยข้อมูลสามส่วน  ส่วนแรกเป็นบทอ่านที่ผ่านการตรวจแก้ให้เหมาะสมกับการนำไปสอนอ่านโดยผู้ทรงคุณวุฒิที่ทำหน้าที่สอนวิชาภาษาไทย จบการศึกษาสาขาภาษาไทยหรือภาษาศาสตร์  ทั้งนี้เพื่อให้ได้บทอ่านที่พร้อมใช้สำหรับครูสอนภาษาไทยทั่วไป  อย่างไรก็ดี เนื่องจากในชีวิตจริง นักเรียนต้องอ่านงานเขียนต่าง ๆ ที่พบจริงในสื่อต่าง ๆ  การเตรียมข้อมูลจริงไว้ส่วนหนึ่งเพื่อเป็นตัวอย่างให้เห็นการเขียนจริงก็มีความสำคัญต่อการเรียนรู้และพัฒนาการอ่านเช่นกัน  ส่วนที่สองของคลังบทอ่านจึงเป็นบทอ่านที่รวบรวมตามที่ปรากฏเผยแพร่จริงบนสื่อออนไลน์  นอกจากบทอ่านที่เขียนด้วยมนุษย์แล้ว  เนื่องจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มีความสามารถทางภาษาไทยเพิ่มมากขึ้น  ในโครงการจึงทดลองใช้ปัญญาประดิษฐ์รู้สร้าง (generative AI) ช่วยสร้างบทอ่านเพิ่มเติม  โดยศึกษาหาวิธีที่เหมาะสมเพื่อสั่งให้ AI สร้างบทอ่านที่มีคุณสมบัติตามที่ต้องการมากที่สุดได้

• ข้อมูลที่ผ่านการตรวจแก้จากผู้ทรงคุณวุฒิ  ข้อมูลส่วนนี้ส่วนหนึ่งมาจากบทอ่านที่สถาบันภาษาไทยสิรินธรได้ใช้ในการอบรมครูนักเรียนในโครงการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการสอนอ่าน  เป็นข้อมูลที่ปรับแก้ไขให้มีภาษาและความยาวเหมาะสมกับที่ต้องการ    ข้อมูลอีกส่วนมาจากการหาเพิ่มเติมจากแหล่งต่าง ๆ นำมาให้ผู้ทรงคุณวุฒิตรวจแก้ไขภาษาก่อนนำเข้าในคลังบทอ่าน 
• ข้อมูลตามจริงที่พบในสื่อออนไลน์  ข้อมูลส่วนนี้ได้จากการใช้โปรแกรมสกัดตัวบทจากอินเทอร์เน็ต  โดยเลือกบทความที่เผยแพร่ผ่านสื่อออนไลน์ตัวเอง  ได้แก่ The Matter, The Cloud, The People, A Day, Way, วารสารสารคดี, สำนักงานราชบัณฑิตยสถาน  ข้อมูลที่สกัดมามีจำนวนมากกว่า 5,878 บทอ่าน  ซึ่งจะนำมาคัดเลือกบทอ่านที่น่าสนใจอีกครั้งเพื่อนำเข้าคลังบทอ่าน
• ข้อมูลที่ได้จากการเขียนของ AI. ส่วนนี้เป็นตัวบทที่ให้ AI เขียนให้  โดยมีการศึกษาวิจัยหาวิธีการที่เหมาะสมสำหรับใช้เขียน prompt เพื่อให้ AI เขียนบทอ่านให้ได้คุณภาพและคุณสมบัติตามที่ต้องการมากที่สุดก่อน  เมื่อศึกษาจนได้แนวทางแล้วจึงได้ให้ AI เขียนงานออกมาให้ ข้อมูลที่ได้จากการเขียนของเอไอมีการตรวจสอบและคัดเลือกว่าเหมาะสมที่จะใช้เป็นบทอ่านได้  

ข้อมูลบทอ่านที่เป็น text หรือ word ไฟล์จะถูกแปลงเป็น json ไฟล์ที่แสดง attributes : values ต่าง ๆ ตามตัวอย่างนี้

{
  "id": 0,
  "text": "",
  "Comments": [],
  "text_type": "informative",
  "text_struct": "non-fiction",
  "domain": "Sci",
  "file": "B002-019",
  "source": "ดัดแปลงจาก รอสส์, แวล. (2552). กว่าจะเป็นแผนที่โลก. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: นานมีบุ๊คส์พับลิเคชั่นส์.",
  "genre": [
    "academic"
  ],
  "text_level": "moderate",
  "read_type": [
    "detailed",
    "comprehensive"
  ],
  "edition": "edited",
  "paras": [
    {
      "pid": 1,
      "text": "ใน ค.ศ. 1790 สภาแห่งชาติได้มีคำสั่งให้สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งฝรั่งเศส (French Academy of Science) คิดค้นระบบการวัดความยาว “ที่มีมาตรฐานคงที่” มีหน่วยวัดที่ได้จากธรรมชาติซึ่งสามารถนำมาจัดเป็นระบบที่แบ่งเป็นลำดับชั้นและเป็นผลคูณของเลขสิบ สถาบันวิทยาศาสตร์แห่งฝรั่งเศสกำหนดไว้ว่า หน่วยวัดใหม่ที่เรียกว่า “เมตร” นี้ต้องมีความยาวหนึ่งในสิบล้านส่วนของความยาวระหว่างขั้วโลกเหนือกับเส้นศูนย์สูตร",
      "dms": [
        {
          "text": "ว่า",
          "pos": [
            295,
            298
          ],
          "type": "elaborative"
        }
      ],
      "main_idea": {
        "type": "explicit",
        "main": [
          {
            "pos": [
              275,
              385
            ],
            "text": "หน่วยวัดใหม่ที่เรียกว่า “เมตร” นี้ต้องมีความยาวหนึ่งในสิบล้านส่วนของความยาวระหว่างขั้วโลกเหนือกับเส้นศูนย์สูตร"
          }
        ]
      }
    },
    {
      "pid": 2,
      "text": "ใน ค.ศ. 1791 นักวิทยาศาสตร์ 2 คนได้วัดค่าแบบตรีโกณมิติอีกครั้งเพื่อหาระยะห่างดังกล่าวแล้วแบ่งออกเป็นสิบล้านส่วน นักวิทยาศาสตร์ทั้งสองคือ ชอง เดอลองเบรอ (Jean Delambre) และปีแยร์ \nเมอแชง (Pierre Mechain) ออกไปทำการวัดระยะเป็นเวลา 7 ปี แต่เมื่อรัฐบาลเก่าถูกโค่นล้มลงในการปฏิวัติฝรั่งเศส ผู้ปกครองในระบอบใหม่ขู่ว่าจะล้มเลิกโครงการนี้เสีย ยิ่งกว่านั้นทั้งสองยังถูกจับแล้วต่างก็ล้มป่วย ที่เลวร้ายที่สุดคือ เมอแซงกลายเป็นโรคซึมเศร้าแล้วหายตัวไป ถึงกระนั้นในที่สุดภรรยาของเมอแชงก็ตามเขากลับมาได้ เมอแชงบอกว่าเขาไม่สามารถทำงานนี้ได้ ดังนั้นเดอลองเบรอกับภรรยาของเมอแชงจึงช่วยกันคำนวณจนแล้วเสร็จ ทำให้สามารถระบุค่าความยาวของ “เมตร” ได้ใน ค.ศ. 1799 และได้หล่อเป็นแท่งทองคำขาวบริสุทธิ์",
      "dms": [
        {
          "text": "เพื่อ",
          "pos": [
            62,
            67
          ],
          "type": "purpose"
        },
        {
          "text": "แต่",
          "pos": [
            234,
            237
          ],
          "type": "contrastive"
        },
        {
          "text": "เมื่อ",
          "pos": [
            237,
            242
          ],
          "type": "sequential"
        },
        {
          "text": "ยิ่งกว่านั้น",
          "pos": [
            335,
            347
          ],
          "type": "additive"
        },
        {
          "text": "ถึงกระนั้น",
          "pos": [
            439,
            449
          ],
          "type": "contrastive"
        },
        {
          "text": "ว่า",
          "pos": [
            498,
            501
          ],
          "type": "elaborative"
        },
        {
          "text": "ดังนั้น",
          "pos": [
            525,
            532
          ],
          "type": "cause-effect"
        },
        {
          "text": "จึง",
          "pos": [
            559,
            562
          ],
          "type": "cause-effect"
        }
      ],
      "main_idea": {
        "type": "explicit",
        "main": [
          {
            "pos": [
              0,
              111
            ],
            "text": "ใน ค.ศ. 1791 นักวิทยาศาสตร์ 2 คนได้วัดค่าแบบตรีโกณมิติอีกครั้งเพื่อหาระยะห่างดังกล่าวแล้วแบ่งออกเป็นสิบล้านส่วน"
          }
        ]
      }
    },
....
  ]
}