O-NET ม.3

แบบทดสอบ O-NET (Ordinary National Educational Test) ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 วิชาภาษาไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อวัดผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษา กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 คือ นักเรียนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 สามารถอ่านออกเสียงบทร้อยแก้วและบทร้อยกรองเป็นทำนองเสนาะได้ถูกต้อง เข้าใจความหมายโดยตรงและความหมายโดยนัย จับใจความสำคัญและรายละเอียดของสิ่งที่อ่าน แสดงความคิดเห็นและข้อโต้แย้งเกี่ยวกับเรื่องที่อ่าน และเขียนกรอบแนวคิด ผังความคิด ย่อความ เขียนรายงานจากสิ่งที่อ่านได้ วิเคราะห์และวิจารณ์อย่างมีเหตุผล ลำดับความอย่างมีขั้นตอนและความเป็นไปได้ของเรื่องที่อ่าน รวมทั้งประเมินความถูกต้องของข้อมูลที่ใช้สนับสนุนจากเรื่องที่อ่าน

   ตั้งแต่ปีการศึกษา 2564 จนถึง 2566 แบบทดสอบ O-NET ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 วิชาภาษาไทย ปรับลดจำนวนข้อสอบปรนัยเหลือเพียง 30 ข้อ และเพิ่มข้อสอบอัตนัย 1 ข้อ มีคะแนนเต็ม 100 คะแนน ประกอบด้วยข้อสอบ 3 ตอน ได้แก่ ก) ตอนที่ 1 ข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก เลือกคำตอบเพียง 1 ตัวเลือก จำนวน 25 ข้อ ข้อละ 2.36 คะแนน คิดเป็น 59 คะแนน ข) ตอนที่ 2 ข้อสอบปรนัย 5 ตัวเลือก เลือกคำตอบจำนวน 2 ตัวเลือก จำนวน 4 ข้อ ข้อละ 2.75 คะแนน คิดเป็น 11 คะแนน และ ค) ตอนที่ 3 ข้อสอบอัตนัย 1 ข้อ 30 คะแนน

การวิเคราะห์ข้อสอบ O-NET ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 วิชาภาษาไทยฉบับนี้จะศึกษาเฉพาะข้อสอบประเภทปรนัย 4 ตัวเลือกเท่านั้น เนื่องจากข้อสอบประเภทปรนัย 5 ตัวเลือกเป็นแบบทดสอบวัดความรู้ด้านการใช้หลักภาษา (ไวยากรณ์ไทย) และไม่มีข้อสอบข้อใดเกี่ยวข้องกับการวัดความสามารถด้านการอ่าน คณะผู้วิจัยจึงได้เลือกศึกษาเฉพาะข้อสอบที่เกี่ยวข้องกับการวัดทักษะการอ่านตามที่ได้ระบุในตัวชี้วัดตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่าข้อสอบปรนัยที่เกี่ยวข้องกับการวัดทักษะการอ่านตั้งแต่ปีการศึกษา 2564 – 2566 มีจำนวนไม่เท่ากัน จากข้อสอบปรนัยทั้งหมด 25 ข้อ ในปีการศึกษา 2564 มีจำนวน 16 ข้อ คิดเป็นร้อยละ 64 ปีการศึกษา 2565 มีจำนวน 14 ข้อ คิดเป็นร้อยละ 56 และในปีการศึกษา 2566 มีจำนวน 15 ข้อ คิดเป็นร้อยละ 60 จะเห็นว่าข้อสอบปรนัยที่วัดทักษะการอ่านในแต่ละปีมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 60 ของจำนวนข้อสอบปรนัย 4 ตัวเลือก และสามารถจำแนกตามทักษะการอ่านที่วัดได้เป็น 8 ประเภท ได้แก่ การแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็น การตีความ (ความหมายโดยตรง-โดยนัย) การอ่านจับรายละเอียด การอ่านจับใจความ การอ่านจับประเด็น การเข้าใจความสมเหตุสมผลของสาร (ข้ออ้าง-ข้อสรุป) การประเมินค่า/ความน่าเชื่อถือของสาร และการอนุมาน ซึ่งเมื่อเปรียบเทียบกับความสามารถด้านการอ่านในงานวิจัยนี้ สามารถเทียบเคียงได้ดังตารางนี้

ระดับความสามารถ ด้านการอ่าน O-NETระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3	ระดับความสามารถด้านการอ่านในงานวิจัย
การประเมินค่า/ความน่าเชื่อถือของสาร	การอ่านอย่างมีวิจารณญาณระดับกลาง
การแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็น
การตีความ	การอ่านตีความระดับต้น และระดับกลาง
การอนุมาน	การอ่านจับใจความสูง
การเข้าใจความสมเหตุสมผลของสาร	การอ่านจับใจความระดับต้น และระดับกลาง
การอ่านจับใจความ
การอ่านจับประเด็น
การอ่านจับรายละเอียด	การอ่านจับรายละเอียดกลาง

ปีการศึกษา	ทักษะที่วัด	ข้อ	จำนวนข้อ	หมายเหตุ
2564	1. การแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็น	1	1
	2. การตีความ (ความหมายโดยตรง-โดยนัย)	2	1	ร้อยแก้ว
	3. การอ่านจับรายละเอียด	8	1
	4. การอ่านจับใจความ (ร้อยแก้ว)	14	1
	การอ่านจับใจความ (ร้อยกรอง)	23	1
	5. การอ่านจับประเด็น	3	1
	6. การวิเคราะห์สารอย่างสมเหตุสมผล	7 / 15 / 16 / 20 / 25	5
	7. การประเมินความค่า/ความน่าเชื่อถือของสาร	6 / 9 / 17 / 18	4
	8. การอนุมาน	4	1
2565	1. การแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็น	1 / 14	2
	2. การตีความ (ความหมายโดยตรง-โดยนัย)	2 / 15*	2
	3. การอ่านจับรายละเอียด	7 / 25	2
	4. การอ่านจับใจความ (ร้อยแก้ว)	9	1
	การอ่านจับใจความ (ร้อยกรอง)	23	1
	5. การอ่านจับประเด็น (ร้อยแก้ว)	4 / 17	2
	การอ่านจับประเด็น (ร้อยกรอง)	18	1
	6. การวิเคราะห์สารอย่างสมเหตุสมผล	6	1
	7. การประเมินค่า/ความน่าเชื่อถือของสาร	24	1
	8. อนุมาน	16	1
2566	1. การแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็น	1	1
	2. การตีความ (ความหมายโดยตรง-โดยนัย)	2	1
	3. การอ่านจับรายละเอียด	8 / 25	2
	4. การอ่านจับใจความ (ร้อยแก้ว)	9	1
	การอ่านจับใจความ (ร้อยกรอง)	23	1
	5. การอ่านจับประเด็น (ร้อยแก้ว)	4 / 16	2
	การอ่านจับประเด็น (ร้อยกรอง)	18	1
	6. การวิเคราะห์สารอย่างสมเหตุสมผล	14 / 17 / 20	3
	7. การประเมินค่า/ความน่าเชื่อถือของสาร	6 / 24	2
	8. การอนุมาน	15	1
	แถบสี หมายถึง ทักษะที่มีจำนวนข้อสอบในแต่ละปีไม่เท่ากัน

จากตารางข้างต้น จะเห็นว่าสัดส่วนข้อสอบ O-NET วิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีลักษณะเช่นเดียวกับข้อสอบ O-NET ชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 คือแม้ประเภทข้อสอบจะแบ่งทักษะออกเป็น 8 ประเภท แต่สัดส่วนของทักษะต่าง ๆ มีทั้งที่จำนวนข้อสอบเท่ากันและไม่เท่ากัน ทักษะที่มีจำนวนข้อสอบเท่ากัน ได้แก่ การเข้าใจความหมายโดยตรง-โดยนัย จำนวน 1 ข้อ การอ่านจับใจความ จำนวน 2 ข้อ แบ่งเป็นข้อสอบที่เป็นบทอ่านร้อยแก้ว จำนวน 1 ข้อ และบทอ่านร้อยกรอง จำนวน 1 ข้อ และการอนุมาน จำนวน 1 ข้อ อย่างไรก็ดี ข้อสอบการแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็นของปีการศึกษา 2564 – 2566 มีลักษณะเหมือนกันคือปรากฏเป็นข้อแรกของชุดข้อสอบเสมอ และมักมีเพียง 1 ข้อ ยกเว้นข้อสอบปีการศึกษา 2565 ที่มีข้อสอบการแยกข้อเท็จจริง-ข้อคิดเห็นจำนวน 2 ข้อ กล่าวคือ นอกจากปรากฏเป็นข้อแรกในชุดข้อสอบแล้วยังปรากฏคำถามลักษณะนี้ในข้อ 14 ด้วย

จากการพิจารณาข้อสอบทักษะการอ่านในข้อสอบ O-NET วิชาภาษาไทย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 เฉพาะข้อสอบปรนัยตอนที่ 1 ตั้งแต่ปีการศึกษา 2564 ถึง 2566 พบว่าข้อสอบแต่ละประเภทมีลักษณะดังนี้

คำถามการวัดทักษะในการแยกข้อความที่เป็นข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น มี 2 ลักษณะ คือ 1) ให้พิจารณาข้อความร้อยแก้วในตัวเลือกและเลือกคำตอบ และ 2) ให้อ่านบทอ่านขนาดสั้นจำนวน 1 ย่อหน้า โดยแบ่งข้อความเป็น 4 ตอน แล้วให้เลือกคำตอบ อย่างไรก็ดี ตัวเลือกในข้อสอบที่เป็นการแยกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นมักจะเป็นเนื้อความที่กล่าวถึงเรื่องเดียวกัน ดังตัวอย่างต่อไปนี้

จากตัวอย่างข้อสอบการวัดทักษะการอ่านประเภทการแยกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น จะเห็นว่าข้อความที่เป็นข้อคิดเห็นมักปรากฏคำบ่งชี้ เช่น น่าจะ  ควร  นับว่า  คาดว่า อย่างไรก็ดี ผู้วิจัยเห็นว่าการวัดทักษะการอ่านประเภทการแยกข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นไม่ควรเป็นข้อสอบที่มีคำบ่งชี้ข้อความที่เป็นข้อคิดเห็นอย่างชัดเจน เนื่องจากความสามารถในระดับที่แยกข้อความที่เป็นข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นโดยอาศัยการพิจารณาจากคำบ่งชี้ได้นั้นเหมาะสำหรับผู้เรียนในระดับชั้นประถมศึกษา จึงเห็นว่าหากเป็นข้อสอบในระดับชั้นมัธยมศึกษาควรปรับข้อสอบให้มีระดับความยากขึ้น

คำถามการวัดทักษะการเข้าใจความหมายโดยตรง-โดยนัยของข้อสอบทั้ง 3 ปีมีลักษณะเหมือนกันคือระบุคำที่ต้องการให้หาคำตอบอย่างชัดเจน โดยใช้ 2 วิธี คือ 1) ใช้วิธีการขีดเส้นใต้คำที่ต้องการให้พิจารณาความหมายโดยนัย และ 2) ใช้วิธีระบุคำที่สื่อความหมายโดยนัยในคำถาม อย่างไรก็ดี ข้อสอบของปีการศึกษา 2564 เป็นการพิจารณาคำที่มีความหมายโดยนัยจากตัวเลือกที่ความเรียงแบบร้อยแก้ว แต่ข้อสอบปีการศึกษา 2565-2566 เป็นการพิจารณาคำที่มีความหมายโดยนัยจากข้อความขนาดสั้น ดังตัวอย่างต่อไปนี้

   จากการพิจารณาข้อสอบการตีความในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 พบว่ามี 2 ลักษณะ คือ

• ตีความหมายโดยนัยจากถ้อยคำหรือสำนวนที่เป็นสากล (มีความหมายไม่ตรงตัวและผู้ภาษาไทยทราบความหมายโดยไม่ต้องอาศัยบริบทแวดล้อมเพื่อช่วยในการตีความ) เช่น เบี้ยล่าง หมายถึง ผู้อยู่ใต้อำนาจ, ผู้เสียเปรียบ, ผู้เป็นรอง

• ตีความหมายโดยนัยจากถ้อยคำโดยอาศัยเนื้อความในบริบทแวดล้อม ดังจะเห็นได้จากตัวอย่างที่ 4 ที่กำหนดให้ “ใบไม้สีเหลือง” สื่อความถึงความชรา โดยพิจารณาจากข้อความในบทร้อยกรองทั้งความ จะเห็นคำที่สื่อความหมายถึงกาลเวลา ความร่วงโรย และการเปรียบเทียบกับชีวิตของคน ซึ่งคำหรือถ้อยคำที่สื่อความหมายโดยนัยลักษณะนี้จะไม่ใช่คำที่มีความหมายโดยนัยแบบตายตัวหรือผู้ใช้ภาษาไทยทั่วไปทราบความหมาย ดังนั้น นักเรียนต้องพิจารณาจากข้อความแวดล้อมเพื่อตีความหมายของถ้อยคำได้อย่างถูกต้อง

นอกจากนี้จะเห็นว่าข้อสอบวัดทักษะการตีความในปี 2565 และปี 2566 (ตัวอย่างที่ 4 และตัวอย่างที่ 5) มีลักษณะคล้ายคลึงกันอย่างมาก กล่าวคือ เป็นบทร้อยกรองที่มีรูปแบบเดียวกันและมีการปรับข้อความเพียงบางส่วนเท่านั้น อย่างไรก็ดี การวัดทักษะการอ่านตีความในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นจะเห็นว่าเป็นเพียงการตีความหมายของคำที่มีความหมายโดยตรง-ความหมายโดยนัยเท่านั้น และหากคำใดเป็นคำที่มีความหมายโดยนัยและต้องอาศัยบริบทของข้อความนั้นช่วยในการตีความหมายก็มักเป็นบทอ่านที่เป็นร้อยกรองขนาดสั้น

คำถามวัดทักษะการอ่านประเภทจับรายละเอียดมักเป็นบทอ่านขนาดสั้น มีหนึ่งย่อหน้า และใช้คำถามว่า “ข้อใดกล่าวโต้แย้งกับข้อความข้างต้น” หรือ “ข้อใดสรุปไม่สอดคล้องกับคำประพันธ์หรือข้อความต่อไปนี้” ดังตัวอย่างต่อไปนี้

จากข้อสอบข้างต้น เมื่อพิจารณาตัวเลือกจะเห็นว่าเป็นข้อความที่กล่าวถึงรายละเอียดที่ปรากฏในบทอ่าน ดังนี้ ตัวเลือกที่ 1. เชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ป้องกันได้ด้วยการใช้เจลแอลกอฮอล์

จากข้อสอบข้างต้น เมื่อพิจารณาตัวเลือกจะเห็นว่าเป็นข้อความที่กล่าวถึงรายละเอียดที่ปรากฏในบทอ่าน ดังนี้

ตัวเลือกที่ 1. เชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ป้องกันได้ด้วยการใช้เจลแอลกอฮอล์ (กล่าวถูกต้อง จากข้อความที่ว่า “เจลแอลกอฮอล์ล้างมือเป็นของใช้จำเป็นเพื่อใช้ฆ่าเชื้อโคโรนาไวรัส 2019” แสดงว่าเจลแอลกอฮอล์สามารถฆ่าเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ได้)

ตัวเลือกที่ 3. ปริมาณแอลกอฮอล์ทุกระดับใช้ฆ่าเชื้อโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ (กล่าวไม่ถูกต้อง จากข้อความที่ว่า “องค์การอาหารและยา (อย.) แนะนำว่าเจลล้างมือต้องมีส่วนผสมของเอทิลแอลกอฮอล์ร้อยละ 70 ขึ้นไปเพื่อให้มั่นใจว่ามีปริมาณแอลกอฮอล์มากพอที่จะฆ่าเชื้อโรคได้” หมายความว่าปริมาณแอลกอฮอล์ที่สามารถใช้ฆ่าเชื้อโรคได้ต้องมีส่วนผสมของเอทิลแอลกอฮอล์ร้อยละ 70 ขึ้นไป)

ตัวเลือกที่ 4. เมทิลแอลกอฮอล์ร้อยละ 70 ใช้ฆ่าเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ไม่ได้ (กล่าวถูกต้อง เพราะในบทอ่านกล่าวว่าหากจะฆ่าเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ได้ต้องใช้ส่วนผสมของเอทิลแอลกอฮอล์)

อย่างไรก็ดี ตัวเลือกข้อ 2. ที่กล่าวว่า “เอทิลแอลกอฮอล์ได้รับการรับรองว่าปลอดภัยในการใช้ล้างมือ” จะเห็นว่าไม่ได้ถูกกล่าวถึงในบทอ่านไว้อย่างชัดเจน แต่อาจต้องใช้ทักษะการอนุมานจากข้อความที่อ้างถึงองค์การอาหารและยาซึ่งเป็นองค์กรที่มีความน่าเชื่อถือ จึงเป็นไปได้ว่าหากแอลกอฮอล์ชนิดใดมีส่วนผสมของเอทิลแอลกอฮอล์ร้อยละ 70 ขึ้นไปสามารถนำมาล้างมือเพื่อฆ่าเชื้อโคโรนาไวรัส 2019 ได้ ดังนั้น จากการวิเคราะห์ตัวเลือกของข้อสอบข้างต้นจะเห็นได้ว่าลักษณะข้อความที่ใช้วัดทักษะการอ่านจับรายละเอียดยังไม่มีความสม่ำเสมอเพราะตัวเลือกบางข้อไม่ได้วัดทักษะการอ่านจับรายละเอียด

คำถามวัดทักษะการอ่านจับใจความมีข้อสังเกตคือมักให้บทอ่านขนาดสั้น มีหนึ่งย่อหน้า และตั้งคำถามว่า “ข้อใดเป็นแนวคิดสำคัญของข้อความต่อไปนี้” ซึ่งเมื่อพิจารณาจากข้อความที่เป็นตัวเลือกจะเห็นว่าเป็นใจความสำคัญของบทอ่าน ดังตัวอย่างต่อไปนี้

คำถามวัดทักษะการอ่านจับประเด็นมีข้อสังเกตคือมักตั้งคำถามจากบทอ่านขนาดสั้น มีหนึ่งย่อหน้า ส่วนการตั้งคำถามพบหลากหลายแบบอย่างเช่นการถามอย่างตรงไปตรงมาว่า “ข้อความข้างต้นกล่าวถึงประเด็นสำคัญของเรื่องตามข้อใด” หรือตั้งคำถามวัดความเข้าใจประเด็นของบทอ่านผ่านการตั้งชื่อเรื่อง เช่น
“ข้อใดเป็นการตั้งชื่อเรื่องที่ครอบคลุมเนื้อหาของข้อความข้างต้น” ซึ่งจะปรากฏตัวเลือกที่กล่าวถึงประเด็นสำคัญของบทอ่านหรือเนื้อหานั้น ๆ และข้อสังเกตอีกประการหนึ่งคือหากคำถามข้อใดเป็นการวัดทักษะการอ่านจับประเด็น ตัวเลือกมักเป็นข้อความหรือวลีสั้น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับประเด็นของบทอ่าน แสดงว่านักเรียนจะต้องอ่านเนื้อความทั้งหมดให้เข้าใจแล้วพิจารณาว่าเนื้อความนั้นกล่าวถึงประเด็นสำคัญอะไร ดังตัวอย่างต่อไปนี้

คำถามวัดทักษะการอ่านแล้ววิเคราะห์สารอย่างสมเหตุสมผลมีข้อสังเกตคือมีบทอ่านขนาดสั้นจำนวน 1 เรื่อง มีหนึ่งย่อหน้า และตั้งคำถามหลากหลายแบบ เช่น การตั้งคำถามอย่างกว้างโดยไม่ได้กล่าวถึงความสมเหตุสมผล แต่นักเรียนต้องพิจารณาจากตัวเลือกด้วยตนเอง การถามอย่างแคบโดยกล่าวถึงความสมเหตุสมผลอย่างชัดเจนว่า “ข้อใดกล่าวสรุปไม่สมเหตุสมผล” ส่วนตัวเลือกนั้นจะเป็นข้อความที่เกี่ยวข้องกับบทอ่าน ประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ข้อความส่วนที่เป็นข้อสรุป (ผล) และข้อความส่วนที่เป็นข้ออ้าง (เหตุ) ซึ่งข้อสอบลักษณะนี้นักเรียนจะต้องอ่านบทอ่านแล้วจับใจความสำคัญหรือสรุปประเด็นสำคัญของเรื่องให้ได้ก่อนแล้วจึงพิจารณาข้อความจากตัวเลือกที่กำหนดให้ว่าตัวเลือกในข้อใดบ้างที่เนื้อความมีความสอดคล้องหรือสมเหตุสมผลกับเรื่องที่อ่าน ดังตัวอย่างต่อไปนี้

จากตัวอย่างที่ 9 นี้ หากวิเคราะห์เนื้อหาคำถามและคำตอบแล้ว ไม่ใช่การวัดความสามารถการอ่านอย่างมีวิจารณญาณซึ่งต้องพิจารณาความสมเหตุสมผลของเนื้อหาตามที่โจทย์ถาม แต่เป็นการพิจารณาว่าข้อความใดในตัวเลือกไม่สอดคล้องหรือสรุปผิดไปจากบทอ่านมากกว่า เมื่อพิจารณาแล้วจึงเป็นการอ่านจับใจความ นอกจากนี้ ภาษาที่ใช้ในเฉลยยังไม่เหมาะสมเนื่องจากข้อความ “เพราะงานที่ทำนั้นยิ่งใหญ่เหนือความเข้าใจอย่างแท้จริง” นั้นไม่สื่อความ มีความหมายไม่ชัดเจนว่าหมายถึงเหนือความเข้าใจของใครและในเรื่องใด

คำถามวัดทักษะการอ่านประเมินค่าหรือประเมินความน่าเชื่อของสารที่พบในข้อสอบ O-NET พบ 2 ลักษณะ คือ 1) ประเมินค่าหรือความน่าเชื่อของสารจากบทอ่านทั้งที่เป็นร้อยแก้วและร้อยกรอง และ 2) ประเมินค่าหรือความน่าเชื่อของสารจากถ้อยคำหรือข้อความที่ปรากฏในรูปภาพ ส่วนการตั้งคำถามและตัวเลือกแสดงให้เห็นว่าเป็นการวัดทักษะการอ่านอย่างมีวิจารณญาณ กล่าวคือ นักเรียนจะต้องอ่านสารหรือข้อความที่กำหนดแล้ววิเคราะห์ว่าข้อความดังกล่าวน่าเชื่อถือหรือไม่ ดีหรือไม่ดี หากดีแล้วดีอย่างไร หรืออาจเป็นการยกตัวอย่างสถานการณ์ในข้อความที่เป็นตัวเลือกเพื่อให้นักเรียนพิจารณาว่าตัวเลือกใดสามารถประพฤติหรือปฏิบัติตนได้สอดคล้องกับบทอ่านหรือเนื้อหาที่กำหนด ดังตัวอย่างต่อไปนี้

17. บุคคลในข้อใดปฏิบัติตนในการรับสารโฆษณาทางสื่อสังคมออนไลน์ข้างต้นได้เหมาะสม

ก. น้องสาวทำมันเทศญี่ปุ่นต้มกับน้ำขิงจำหน่าย เพื่อหารายได้เสริม

ข. พี่สาวส่งต่อโฆษณาดังกล่าวให้ทุกคนได้รู้ทันทีเพราะเชื่อคำโฆษณา

ค. พี่ชายค้นข้อมูลในอินเทอร์เน็ตเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลในโฆษณา            

ง. น้องชายไม่สวมหน้ากากอนามัยเพราะมั่นใจว่ากินมันเทศญี่ปุ่นต้มน้ำขิงแล้วด้านโควิด-19 ได้

คำถามวัดทักษะการอนุมานในข้อสอบแต่ละปีนั้นพบเพียง 1 ข้อ และมักเป็นการอนุมานจากบทอ่านขนาดสั้น มีหนึ่งย่อหน้า ดังตัวอย่างต่อไปนี้

จากตัวอย่างข้างต้นจะเห็นว่านักเรียนจะต้องอ่านบทอ่านที่เป็นส่วนคำถามทั้งหมดเพื่อพิจารณาประเด็นสำคัญของเรื่องก่อนว่ากล่าวถึงประเด็นสำคัญใดบ้าง และเมื่อพิจารณาคำถามที่ว่า “จากข้อความข้างต้น ย่อหน้าต่อไปควรจะกล่าวถึงเรื่องใด” ซึ่งคำตอบคือตัวเลือกข้อ 3. รายการอาหารที่ปรุงจากมะขาม คำตอบข้อนี้นักเรียนต้องพิจารณาจากประเด็นสุดท้ายที่ย่อหน้านั้นกล่าวถึง จะเห็นได้ว่าข้อความส่วนท้ายย่อหน้ากล่าวถึงส่วนประกอบของมะขามที่สามารถนำไปทำอาหารได้ ในข้อความที่ว่า “นอกจากผลมะขามแล้ว ใบมะขามก็เป็นส่วนที่นิยมนำมาทำอาหารด้วย” ดังนั้น ประเด็นที่ควรกล่าวถึงในย่อหน้าถัดไปก็ควรเชื่อมโยงกับเนื้อความในส่วนท้ายของย่อหน้าดังกล่าวนี้ซึ่งก็คือเรื่องรายการอาหารที่ปรุงจากมะขาม

อย่างไรก็ดี มีข้อสอบที่ผู้วิจัยเห็นว่าเป็นการวัดทักษะการอนุมานคือข้อสอบในปีการศึกษา 2566 พบคำถามที่เกี่ยวข้องกับการวิเคราะห์สาระสำคัญของข้อความในภาพ หากวิเคราะห์เพียงคำถามจะเห็นว่าเป็นการถามเพื่อวัดทักษะการอ่านจับใจความหรืออ่านเพื่อสรุปสาระสำคัญของเนื้อหา แต่เมื่อพิจารณาจากตัวเลือกที่กำหนดจะเห็นว่าเป็นการอนุมานจากบทอ่าน ดังตัวอย่างต่อไปนี้

จากการพิจารณาและทบทวนข้อสอบ O-NET วิชาภาษาไทย ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ปีการศึกษา 2564 ถึง 2566 ในส่วนข้อสอบปรนัยเฉพาะตอนที่ 1 สรุปได้ว่า ข้อสอบ O-NET มีข้อสอบจำนวนหนึ่งที่ตรงกับทักษะการอ่านตามมาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 แต่รูปแบบข้อสอบและตัวเลือกยังไม่มีความเที่ยง กล่าวคือ ประเภทข้อสอบและจำนวนข้อสอบในแต่ละปียังมีจำนวนไม่เท่ากัน รวมถึงตัวเลือกบางข้อไม่สอดคล้องกับประเภทการวัดทักษะการอ่าน และที่สำคัญในบางปีมีข้อสอบที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมากเกินไปหรือข้อสอบบางข้อไม่ได้เพิ่มความยากให้เหมาะสมกับระดับมัธยมศึกษาตอนต้น อาจทำให้ไม่เกิดการวัดทักษะการอ่านได้อย่างมีประสิทธิภาพ            

ดังนั้น ผู้วิจัยเห็นว่าควรมีการปรับปรุงข้อสอบหรือควรมีข้อสอบที่สามารถวัดสมรรถภาพการอ่านของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นให้เทียบเท่าระดับสากล ครอบคลุมเกณฑ์มาตรฐาน สามารถวัดทักษะการอ่านได้ทุกประเภท เพื่อยกระดับการอ่านของนักเรียนไทยให้ทัดเทียมนานาประเทศได้