ช่วยครู

หลักสูตรอบรม “การสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน” มีวัตถุประสงค์เพื่อเสริมสร้างความรู้
ความเข้าใจ และทักษะในการออกแบบและพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการฝึกและประเมินทักษะการอ่านอย่างมีประสิทธิภาพ โดยมุ่งเน้นให้ผู้เข้าอบรมสามารถประยุกต์ใช้เครื่องมือเหล่านี้ได้อย่างเหมาะสมและสอดคล้องกับบริบททางการศึกษาของนักเรียนในแต่ละระดับ

ทั้งนี้ ผู้วิจัยเห็นว่า การเรียนรู้ในหลักสูตรดังกล่าวจะเกิดประสิทธิผลได้อย่างแท้จริง ผู้เข้าอบรมจำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานด้านภาษา และความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการอ่าน กลวิธีที่เกี่ยวข้องกับทักษะการอ่าน ตลอดจนปัจจัยที่ส่งผลต่อความเข้าใจในเนื้อหา ซึ่งจะเป็นรากฐานสำคัญในการเชื่อมโยงไปสู่การออกแบบเครื่องมือที่มีความถูกต้อง เหมาะสม และสามารถนำไปใช้ได้จริงในสถานการณ์การเรียนการสอน

คณะผู้วิจัยได้จัดทำเนื้อหาหลักสูตร โดยเริ่มตั้งแต่แนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับการอ่าน ไปจนถึงการฝึกปฏิบัติในการสร้างเครื่องมือที่สามารถนำไปใช้จริงในบริบทของห้องเรียน โดยมุ่งหวังให้ผู้เข้าอบรมได้รับทั้งองค์ความรู้เชิงทฤษฎีควบคู่กับประสบการณ์เชิงปฏิบัติ ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดในการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่านของผู้เรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยแบ่งเป็น 4 ส่วน ประกอบด้วย

•  หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา
• หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับกลาง
• หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับสูง
• หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับต้น 

เมื่อ หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน: ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา  และ หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับกลาง  ผ่านการประเมินจากผู้ทรงคุณวุฒิเรียบร้อยแล้ว จึงได้นำหลักสูตรทั้ง 2 ส่วนนี้ไปทดลองอบรมให้กับครูกลุ่มตัวอย่างซึ่งคัดเลือกแบบสุ่มจากครูที่ปฏิบัติหน้าที่สอนในโรงเรียนซึ่งใช้หลักสูตรแกนกลางของกระทรวงศึกษาธิการ และสามารถเข้าร่วมการอบรมได้ครบถ้วนทุกหลักสูตร การอบรมในครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อนำหลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่านไปทดลองใช้กับกลุ่มตัวอย่าง โดยกลุ่มตัวอย่างมาจากการคัดเลือกครูจำนวนทั้งสิ้น 14 คน ซึ่งมาจากสังกัดที่แตกต่างกัน ได้แก่ ครูสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ครูสังกัดกรุงเทพมหานคร ครูสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน และศึกษานิเทศก์ การอบรมจัดขึ้นเมื่อวันที่ 20-22 มิถุนายน พ.ศ. 2568ณ โรงแรมโนโวเทล กรุงเทพฯ สยามสแควร์ การอบรมหลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่านในระยะที่ 1 มีกิจกรรมดังนี้

กิจกรรม	วันที่ 1		วันที่ 2		วันที่ 3		ผลผลิต
	เช้า	บ่าย	เช้า	บ่าย	เช้า	บ่าย
1. การวัดความรู้พื้นฐาน (Pre-test) สำหรับครูก่อนเข้ารับการอบรม							ผลประเมินความสามารถทางภาษาและการรู้เรื่องการอ่านของครูผู้เข้าอบรม
2. หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน: ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา
3. หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน: ระดับกลาง							เครื่องมือพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับกลาง

            จากตารางกิจกรรมข้างต้น จะเห็นว่ากิจกรรมหลักในระยะที่ 1 มี 3 ส่วน  ส่วนที่ 1 ใช้เวลาจำนวนครึ่งวันเพื่อทดสอบวัดความรู้พื้นฐานสำหรับครูก่อนเข้ารับการอบรม ทั้งนี้ ผลคะแนนจะถูกนำมาใช้ประกอบการอบรมเพื่อปรับพื้นฐานความรู้ด้วยเล่ม หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน: ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา ในช่วงเวลาครึ่งวันที่เหลือต่อไป

            หลังจากนั้น ครูผู้เข้าอบรมจะได้เรียนรู้ผ่านเล่ม หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน: ระดับกลาง ในวันที่ 2 – 3 ของการอบรม โดยเมื่อสิ้นสุดการอบรมนี้ คาดหวังให้ครูผู้เข้าอบรมแต่ละท่านผลิตเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับกลาง ได้จำนวน 4 เรื่อง แบ่งเป็น ประเภทการอ่านจับรายละเอียด การอ่านจับใจความ การอ่านตีความ และการอ่านอย่างมีวิจารณญาณ  อย่างละ 1 เรื่อง  คิดเป็นผลรวมชิ้นงานที่จะได้รับทั้งสิ้น 60 เรื่อง (ครูผู้เข้าอบรม 15 คน * 4 เรื่อง)

“หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน: ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา” ซึ่งเป็นเนื้อหาส่วนแรกจะประกอบด้วยเนื้อหาตามลำดับ ดังนี้

ลำดับ	หัวข้อ	วัตถุประสงค์
1	การอ่าน      – ความหมายของการอ่าน      – ประเภทของการอ่าน      – มาตรฐานการเรียนรู้และตัวชี้วัดของกระทรวงศึกษาธิการ      – กระบวนการการอ่าน	– เพื่อให้ผู้เข้าอบรมทราบ และได้เห็นสิ่งที่เป็นเป้าหมายของกระทรวงศึกษาธิการ อันเป็นพื้นฐานให้เข้าใจระดับความสามารถ และความคาดหวังกับนักเรียนในระดับชั้นต่าง ๆ
2	ความสามารถในการอ่าน – จับรายละเอียด – จับใจความ – ตีความ – วิจารณญาณ	– เพื่อให้ผู้เข้าอบรมเข้าใจหลักการสำคัญและคุณลักษณะของบทอ่านแต่ละประเภท ที่จะนำมาใช้ในการสร้างบทเรียนเสริมการอ่าน
3	ประเภทของบทอ่าน	– เพื่อให้ผู้เข้าอบรมรู้จัก เข้าใจ และสามารถเลือกบทอ่านประเภทต่าง ๆ มาวัดความสามารถได้ตรงตามวัตถุประสงค์
4	การฝึกพิจารณาคุณภาพตัวบทและการปรับแก้ตัวบท – การใช้ภาษาถูกต้อง – สัมพันธภาพของบทอ่าน (การเรียบเรียงประเด็น/การลำดับความคิด)	– เพื่อปรับความรู้พื้นฐานของผู้เข้าอบรมด้านภาษาและสัมพันธภาพของบทอ่าน จนสามารถปรับแก้ไขภาษาในบทอ่านให้ถูกต้องและสื่อความได้ชัดเจน
5	การสร้างแบบฝึกความสามารถด้านการอ่าน (การตั้งคำถาม ตัวเลือก ตัวลวง ฯลฯ)	– เพื่อให้ผู้เข้าอบรมรู้หลักการตั้งคำถาม การสร้างตัวเลือก ตัวลวง ตลอดจนสามารถเลือกใช้คำถามลักษณะต่าง ๆ สำหรับสร้างแบบฝึกความสามารถด้านการอ่านได้ตรงตามประเภทการอ่าน

การทดสอบความรู้พื้นฐานมีคะแนนเต็ม 20 คะแนน ผลการทดสอบพบว่า ผู้เข้าทดสอบมีคะแนนเฉลี่ย 16.57 คะแนน คะแนนมีการกระจายตัวในช่วง 13-19 คะแนน คะแนนมัธยฐานอยู่ที่ 16 คะแนน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าผู้เข้าทดสอบมีความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาอยู่ในระดับที่ดี

ผลการประเมินการอบรมทดลอง “หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน” ที่จัดขึ้นเมื่อวันที่  20-22 มิถุนายน 2568แบ่งออกเป็น 4 ส่วน ได้แก่

• ภาพรวมของหลักสูตร
• หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา
• รายงานผลการทดลองหลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับกลาง
• ภาพรวมการจัดอบรม

การประเมินภาพรวมหลักสูตรแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่ การประเมินด้านเนื้อหาว่าสอดคล้องกับวัตถุประสงค์หรือไม่ และการประเมินด้านการเรียงลำดับหัวข้อมีความเหมาะสมหรือไม่ มีรายละเอียดดังนี้

จากผลการประเมินภาพรวมของหลักสูตร พบว่า ในประเด็นเรื่องความสอดคล้องของเนื้อหากับวัตถุประสงค์ ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่ให้คะแนนในระดับมากที่สุด คิดเป็นร้อยละ 93.3 ขณะที่อีกร้อยละ 6.7 ให้คะแนนในระดับมาก สะท้อนให้เห็นว่า เนื้อหาของหลักสูตรสามารถตอบสนองวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ได้อย่างชัดเจนและครอบคลุม ทั้งยังแสดงให้เห็นถึงความเหมาะสมและความเป็นระบบของการออกแบบหลักสูตร

การประเมินเนื้อหาหลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ความรู้เรื่องการอ่านและภาษา แบ่งออกเป็น 6 ส่วน ได้แก่

การประเมินการทดลองหลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่าน : ระดับกลาง แบ่งออกเป็น 4 ส่วน ได้แก่

ผลการตรวจพิจารณาคำถามและชุดตัวเลือก พบว่า มีจำนวนคำถามและชุดตัวเลือกที่ผ่านเกณฑ์คิดเป็นร้อยละ 68.75 ขณะที่จำนวนคำถามและชุดตัวเลือกที่ไม่ผ่านเกณฑ์คิดเป็นร้อยละ 31.25 รายละเอียดดังตาราง

ความสามารถ การอ่าน	จำนวน บทอ่าน (ชุด)	จำนวน ข้อคำถามรวม (ข้อ)	จำนวนคำถามและชุดตัวเลือก
			ผ่านเกณฑ์		ไม่ผ่านเกณฑ์
			(ข้อ)	(ร้อยละ)	(ข้อ)	(ร้อยละ)
จับรายละเอียด	14	77	46	59.74	31	40.26
จับใจความ	14	72	41	56.94	31	43.06
ตีความ	14	44	36	81.82	8	18.18
วิจารณญาณ	15	47	42	89.36	5	10.64
รวม	57	240	165	68.75	75	31.25

จากตารางแสดงให้เห็นว่า ผู้เข้าอบรมเข้าใจเนื้อหาหลักสูตรและสามารถสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่านได้ในระดับหนึ่ง แต่อาจมีบางส่วนที่ต้องปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติม

            ทั้งนี้ หากพิจารณาในแต่ละประเภทความสามารถการอ่านพบว่า การอ่านจับรายละเอียดมีข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 59.74 ไม่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 40.26 การอ่านจับใจความมีข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 56.94 ไม่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 43.06 ซึ่งจะเห็นได้ว่าทั้งการอ่านจับรายละเอียดและการอ่านจับใจความมีข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์มากกว่าข้อคำถามที่ไม่ผ่านเกณฑ์เล็กน้อย แตกต่างจากการอ่านตีตวามและการอ่านอย่างมีวิจารณญาณซึ่งมีข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์มากกว่าข้อคำถามที่ไม่ผ่านเกณฑ์ค่อนข้างมาก กล่าวคือ การอ่านตีความมีข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 81.82 ไม่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 18.18 และการอ่านอย่างมีวิจารณญาณมีข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 89.36 ไม่ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 10.64 จึงอาจกล่าวได้ว่าผู้เข้าอบรมสามารถสร้างคำถามและชุดตัวเลือกในประเภทการอ่านตีความและการอ่านอย่างมีวิจารณญาณได้ผ่านเกณฑ์มากกว่าการอ่านจับรายละเอียดและการอ่านจับใจความ โดยผู้เข้าอบรมสามารถสร้างคำถามและชุดตัวเลือกในประเภทการอ่านอย่างมีวิจารณญาณได้ผ่านเกณฑ์มากที่สุด รองลงมาคือการอ่านตีความ การอ่านจับรายละเอียด และการอ่านจับใจความ ตามลำดับ

แผนภูมิแสดงสัดส่วนข้อคำถามที่ผ่านเกณฑ์และไม่ผ่านเกณฑ์ในแต่ละประเภทความสามารถ

หลักสูตรการสร้างเครื่องมือเพื่อพัฒนาทักษะการอ่านทําให้ผู้เข้าอบรมเห็นแนวทางและสามารถสร้างเครื่องมือได้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์เป็นส่วนใหญ่ แม้ว่าบางส่วนอาจยังวัดความสามารถด้านการอ่านคลาดเคลื่อนไปบ้าง บางส่วนยังไม่สามารถใช้วัดความสามารถด้านการอ่านได้ ทั้งนี้อาจเป็นเพราะการตั้งคำถามและชุดตัวเลือกไม่สอดคล้องกับการพัฒนาทักษะการอ่านระดับกลาง  การตั้งคำถามและชุดตัวเลือกไม่ตรงกับความสามารถที่ต้องการวัด นอกจากนี้ยังพบลักษณะอื่น ๆ ได้แก่ การตั้งตัวเลือกที่เป็นตัวถูกมากกว่า 1 ข้อ การตั้งตัวเลือกที่ไม่สม่ำเสมอ การตั้งคำถามและชุดตัวเลือกที่ไม่ได้วัดความสามารถด้านการอ่าน และการตั้งชุดตัวเลือกที่ไม่สัมพันธ์กับคำถาม