การวางแผนการสอนอ่าน

ในหัวข้อนี้จะเน้นเรื่องการวางแผนด้านเนื้อหาหลักสูตร ผู้วิจัยวางแผนจัดการเรียนการสอนการอ่านสำหรับผู้เรียนระดับกลาง โดยมีวัตถุประสงค์ให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการทางความคิดในสมรรถนะการอ่านแบบต่าง ๆ ได้แก่ การอ่านจับรายละเอียด การอ่านจับใจความ การอ่านตีความและการอ่านอย่างมีวิจารณญาณ ผ่านรูปแบบการสอนแบบเชิงรุก (Active Learning) กระตุ้นการเรียนรู้ของผู้เรียนโดยใช้กิจกรรมระหว่างการเรียนรู้ คำถามชวนคิด และแบบฝึกหัดท้ายหน่วย

การเรียนรู้ในแต่ละหน่วยการเรียน ผู้วิจัยจะวางแผนการสอนโดยเน้นให้ผู้เรียนได้ฝึกวิเคราะห์บทอ่านโดยใช้วิธีบรรยายความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับการอ่านแบบต่าง ๆ เมื่อผู้เรียนพอจะมีองค์ความรู้บ้างแล้ว จะเริ่มให้ผู้เรียนวิเคราะห์ตัวบทตามหลักของการอ่านประเภทต่าง ๆ ฝึกตั้งคำถามระหว่างการอ่านและหาคำตอบพร้อมให้เหตุผล  โดยผู้วิจัยจะวิเคราะห์ตัวอย่างบทอ่านให้ดูก่อนเป็นเบื้องต้น

สำหรับตัวบทอ่านที่นำมาสอนจะมีทั้งบทอ่านสายมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ วิทยาศาสตร์ ฯลฯ เพื่อให้ผู้เรียนเห็นความหลากหลายของตัวบท อีกทั้งตัวบทที่นำมาสอนจะมีทั้งบทอ่านประเภทให้ข้อมูล ประเภทเล่าเรื่องหรือบรรยาย ประเภทแสดงความคิดเห็นประเด็นใดประเด็นหนึ่ง ประเภทวิเคราะห์หรือโต้แย้ง ฯลฯ ซึ่งบทอ่านดังกล่าวที่คัดเลือกมานั้นมีทั้งแบบเป็นความเรียงและไม่ใช่ความเรียงมาสอนด้วย ในบทอ่านท้าย ๆ ผู้วิจัยจะนำแนวคิดการอ่านบทอ่านจากสองแหล่งที่ปรากฏในการทดสอบ PISA มาสอนด้วย โดยจะนำบทอ่านที่เป็นแบบผสมที่ประกอบด้วยความเรียงและแผนภูมิ กราฟ หรือตาราง ซึ่งกล่าวถึงในประเด็นเดียวกันมาสอนให้ผู้เรียนฝึกวิเคราะห์ตัวบทแบบผสมนี้ด้วย

อย่างไรก็ดี ในการเรียนการสอน ผู้วิจัยจะชี้ประเด็นที่ผู้เรียนควรตระหนักเมื่ออ่านบทอ่านด้วย เช่น ด้านการนำเสนอความคิดของผู้เขียน ด้านกลวิธีที่ใช้ส่งสาร ด้านการใช้ภาษา ฯลฯ เพื่อให้ผู้เรียนตระหนักและมีจุดมุ่งหมายเมื่อต้องอ่านบทอ่านอื่น ๆ ในชีวิตประจำวันต่อไป

ผู้วิจัยวางแผนจะประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนเป็นระยะ ๆ เพื่อให้ผู้เรียนเกิดกระบวนการการเรียนรู้มากที่สุด สำหรับการตั้งคำถามเพื่อการเรียนรู้จะมีทั้งคำถามปลายปิด อาทิ คำถามแบบถูก-ผิด (True/False) คำถามแบบเรียงลำดับ (Ordering) คำถามแบบปรนัย (Multiple Choice) และคำถามปลายเปิด อาทิ คำถามแบบตอบสั้น (Short Answer) และคำถามแบบสถานการณ์ (Scenario-based Question) ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของแต่ละหน่วยการเรียนด้วย โดยการประเมินผลการเรียนรู้นี้จะแทรกอยู่ในกิจกรรมระหว่างการเรียนการสอน (เน้นการกระตุ้นให้ผู้เรียนตระหนักรู้และชวนตั้งคำถามพร้อมหาคำตอบไปพร้อม ๆ กับผู้สอน) คำถามชวนคิด (เน้นให้ผู้เรียนสะท้อนการเรีบนรู้ของตนเอง และแลกเปลี่ยนความรู้กับเพื่อน) และแบบฝึกหัดท้ายหน่วย (เน้นการประเมินผลการเรียนรู้ของผู้เรียนจากการประมวลสิ่งที่ได้เรียนรู้ทั้งหมดจากบทเรียน)

จากที่กล่าวข้างต้นสามารถสรุปได้ดังรายละเอียดต่อไปนี้

หน่วยการเรียน	รูปแบบ การเรียนการสอน	จุดประสงค์	จำนวนชั่วโมง	การประเมินการเรียนรู้
				กิจกรรม ระหว่างเรียน	คำถามชวนคิด	แบบฝึกหัด ท้ายหน่วย
การแนะนำบทเรียน และการทดสอบก่อนเรียน	พบกันในชั้นเรียน (ออนไชต์)	เพื่อแนะนำบทเรียน แนะนำการใช้งานระบบ Courseville และทำแบบทดสอบก่อนเรียน (paper)	2 ชั่วโมง	แบบทดสอบก่อนเรียนเป็นการประเมินผลการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนทราบความสามารถของตนเองก่อนการเรียนบทเรียนด้วยตนเอง ซึ่งผู้เรียนจะทราบคะแนนที่ตนเองทำได้
หน่วยแนะนำ	เรียนรู้ด้วยตนเองผ่านระบบ Courseville (ออนไลน์)	เพื่อให้ผู้เรียนได้ทราบความคิดทั่วไปซึ่งเป็นพื้นฐานของการอ่าน เป็นการสร้างความตระหนักรู้และเตรียมพื้นฐานความคิดให้ผู้เรียนก่อนจะได้เรียนรู้ในแต่ละหน่วยต่อไป	20 นาที	บรรยายในหัวข้อต่าง ๆ ประกอบกับตัวอย่าง พร้อมชี้ประเด็นที่ผู้เรียนต้องตระหนัก	ให้ผู้เรียนเขียนสิ่งที่ได้รับจากการเรียนรู้ในหน่วยนี้ เมื่อเขียนและส่งงานในระบบเรียบร้อยแล้ว ลองอ่านสิ่งที่เพื่อนเขียนดูบ้าง จากนั้นระบุสิ่งที่เหมือนเพื่อน และสิ่งที่ต่างจากเพื่อน	เป็นแบบฝึกหัดแบบปรนัย เพื่อทบทวนสิ่งที่ได้จากการเรียน โดยมีเฉลยและคำอธิบายให้ผู้เรียนได้ศึกษาเพิ่มเติมก่อนเรียนหน่วยต่อไป
การอ่าน จับรายละเอียด			2 ชั่วโมง		ให้ผู้เรียนอ่านบทอ่านที่กำหนดให้ แล้วตั้งคำถามแบบจับรายละเอียด 1 คำถาม จากนั้นเขียนคำตอบ พร้อมอธิบายว่าได้คำตอบนั้นมาได้อย่างไร หรือพบคำตอบนั้นจากส่วนใดของบทอ่าน
การอ่านจับใจความ			3 ชั่วโมง		ให้ผู้เรียนอ่านบทอ่านที่กำหนดให้ แล้วตั้งคำถามแบบจับประเด็น 2 คำถาม จากนั้นเขียนคำตอบ พร้อมอธิบายว่าได้คำตอบนั้นมาได้อย่างไร
การอ่านตีความ			3 ชั่วโมง		ให้ผู้เรียนอ่านบทอ่านที่กำหนดให้ แล้วตั้งคำถามแบบตีความ 2 คำถาม จากนั้นเขียนคำตอบ พร้อมอธิบายว่าได้คำตอบนั้นมาได้อย่างไร
การอ่านอย่าง มีวิจารณญาณ			2 ชั่วโมง		ให้ผู้เรียนอ่านบทอ่านที่กำหนดให้ แล้วตั้งคำถามแบบถามข้อเท็จจริงหรือข้อคิดเห็น  คำถามแบบประเมินคุณค่า หรือคำถามแบบแสดงความสมเหตุสมผล   2 คำถาม จากนั้นเขียนคำตอบ พร้อมอธิบายว่าได้คำตอบนั้นมาได้อย่างไร
การสรุปบทเรียน และการทดสอบหลังเรียน	พบกันในชั้นเรียน (ออนไชต์)	เพื่อสรุปบทเรียน และทำแบบทดสอบหลังเรียน (paper)	2 ชั่วโมง	แบบทดสอบหลังเรียนเป็นการประเมินผลการเรียนรู้เพื่อให้ผู้เรียนทราบความสามารถของตนเองหลังจากการเรียนบทเรียนด้วยตนเองเสร็จสิ้นแล้ว โดยผู้เรียนจะทราบคะแนนของตนเอง พร้อมกับเฉลยและคำอธิบาย

อย่างไรก็ดี เมื่อผู้เรียนเรียนจบแต่ละหน่วยแล้ว ผู้วิจัยจะให้ทำแบบสอบถามเพื่อประเมินความพึงพอใจด้านเนื้อหา โดยมีการตั้งคำถามในประเด็นต่าง ๆ เช่น ผู้เรียนคิดว่าเนื้อหาส่วนใดที่ผู้เรียนเข้าใจได้อย่างชัดเจน เนื้อหาส่วนใดต้องการให้อธิบายเพิ่มเติม ฯลฯ นอกจากคำแนะนำจากผู้เรียนแล้ว ผู้วิจัยยังวางแผนที่จะสัมภาษณ์ครูผู้ควบคุมการเรียนรู้บทเรียนนี้ด้วย เนื่องจากครูผู้ควบคุมการเรียนบทเรียนก็ต้องเรียนบทเรียนนี้ด้วยเช่นกัน โดยจะใช้วิธีการสัมภาษณ์เพื่อจะได้ซักถามและขอข้อเสนอแนะเชิงลึกได้ ทั้งนี้ก็เพื่อเก็บรวบรวมข้อเสนอแนะของผู้เรียนทั้งที่เป็นครูและนักเรียนสำหรับการปรับแก้ไขบทเรียนหลังเสร็จสิ้นการทดลองต่อไป