การจำแนกตามรูปแบบเนื้อหา

การจำแนกประเภทบทอ่านตามรูปแบบของเนื้อหา (content type) เป็นมิติการจำแนกบทอ่านตามลักษณะและรูปแบบของเนื้อหาที่ปรากฏในบทอ่าน โดยอาศัยการประยุกต์แนวคิดเรื่องประเภททางการเขียน (genre) ซึ่งเป็นการจัดกลุ่มเนื้อหาตามคุณสมบัติที่คล้ายคลึงกันในเชิงโครงสร้างและวิธีการนำเสนอ ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาในแง่นี้แล้ว เนื้อหาสามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ ตามลักษณะของการนำเสนอ ได้แก่เนื้อหาที่นำเสนอในรูปแบบต่อเนื่อง (Continued) และเนื้อหาที่นำเสนอในรูปแบบที่ไม่ต่อเนื่อง (Discontinued) ดังภาพที่ 1

picture1
ภาพที่ 1 แผนผังแสดงรายละเอียดประเภทตามรูปแบบเนื้อหา

การจำแนกประเภทตามรูปแบบเนื้อหาในลักษณะนี้ช่วยให้เข้าใจถึงรูปแบบและโครงสร้างของบทอ่านได้ชัดเจนขึ้น และเอื้อต่อการจัดเก็บและค้นคืนข้อมูลในคลังข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ

(1) เนื้อหาที่นำเสนอในรูปแบบต่อเนื่อง (Continued)

เนื้อหาที่นำเสนอในรูปแบบต่อเนื่อง หมายถึง เนื้อหาที่มีลำดับหรือความต่อเนื่องในการนำเสนอ เนื้อหาประเภทนี้มีการพัฒนาเรื่องราว ความคิด หรือข้อมูลในลำดับที่ต่อเนื่องกัน โดยสามารถแบ่งย่อยออกเป็นสองประเภทใหญ่ คือร้อยแก้ว (Prose) และร้อยกรอง (Poetry)

(1.1)   ร้อยแก้ว (Prose) หมายถึง รูปแบบการเขียนหรือการพูดที่ไม่มีโครงสร้างตามจังหวะและเสียงเหมือนในร้อยกรอง (Poetry) เนื้อหาของร้อยแก้วจะถูกเรียบเรียงเป็นประโยคและย่อหน้าอย่างเป็นระบบตามหลักไวยากรณ์ ทั้งนี้ ร้อยแก้วยังประเภทด้วยป้ายกำกับอีก 2 ป้ายย่อย ได้แก่

  • บันเทิงคดี (Fiction) หมายถึง เนื้อหาที่ถูกแต่งขึ้นมาจากจินตนา หรือไม่ได้อิงจากความจริงทั้งหมด เช่น นิยาย เรื่องสั้น
  • สารคดี (Non-fiction) หมายถึง เนื้อหาอิงจากความเป็นจริง เช่น บทความเชิงวิชาการ สารคดีมุ่งความรู้ หรือเรียงความ

(1.2)   ร้อยกรอง (Poetry) หมายถึงรูปแบบการเขียนหรือการพูดที่เน้นการใช้จังหวะ ทำนอง และเสียง เนื้อหาของร้อยกรองมักถูกจัดเรียงโครงสร้างตามแบบแผนที่ได้รับการกำหนดไว้

(2) เนื้อหาที่นำเสนอในรูปแบบที่ไม่ต่อเนื่อง (Discontinued)

เนื้อหาที่นำเสนอในรูปแบบที่ไม่ต่อเนื่อง หมายถึง เนื้อหาที่มีลักษณะไม่ต่อเนื่องหรือไม่เป็นลำดับ เนื้อหาประเภทนี้มักถูกนำเสนอในรูปแบบที่แยกเป็นส่วน ๆ โดยเน้นการนำเสนอข้อมูลที่จากภาพ แผนภาพ หรือข้อมูลที่สรุปเป็นจุด ๆ โดยไม่ต้องมีลำดับเรื่องราวที่ชัดเจน ทั้งนี้ สามารถแบ่งย่อยออกเป็นสองประเภทใหญ่ ดังนี้

(2.1)   รูปภาพ (Figure) หมายถึงเนื้อหาที่นำเสนอด้วยรูปภาพหรือกราฟิก เช่น ภาพถ่าย หรือภาพประกอบ ซึ่งใช้เพื่อช่วยสื่อสารข้อมูลหรือนำเสนอแนวคิด

(2.2)   แผนภาพ (Diagram) หมายถึงเนื้อหาที่ใช้แผนภาพเพื่ออธิบายความสัมพันธ์หรือการจัดระเบียบของข้อมูล เช่น แผนผังองค์กร แผนภาพกระบวนการ หรือแผนภาพทางเทคนิค

(2.3)   อินโฟกราฟิก (Infographic) หมายถึงเนื้อหาที่ใช้การผสมผสานระหว่างภาพและข้อความเพื่อสื่อสารข้อมูลอย่างกระชับและเข้าใจง่าย มักใช้ในการนำเสนอข้อมูลที่ซับซ้อนในรูปแบบที่ผู้รับสามารถเข้าใจได้ในระยะเวลาสั้น ๆ